Kolonizacja Afryki


Dekolonizacja Afryki


Następstwa dekolonizacja Afryki




Polecamy

damara Tłumaczenia
język angielski
oferty pracy warszawa
uzdatnianie wody
naprawa mroźni warszawa
radca prawny będzin
ogłoszenia drobne
pisanie prac


Ideologie Afrykańskie

Dekolonizacja nie przygotowała wystarczająco państw afrykańskich do „stanięcia na własne nogi”, w skutek czego pojawiły się problemy związane z rozwojem społeczno-ekonomicznym. Aby rozwiązać problemy ekonomiczno-kulturowe i wykształcić własną świadomość narodową, utraconą przez dekolonizację, wykształciły się liczne ideologie afrykańskie. Państwo, aby móc w pełni funkcjonować, musi wypracować własne koncepcje. Mają one za zadanie ratowanie nowo wykształconych państwowości. Trzy najważniejsze doktryny: negritude, nacjonalizm i panafrykanizm, przyczyniły się do powstania różnych ideologii w Afryce. Doktryna negritude odnosiła się do świadomości społecznej, zakładała powrót do „murzyńskości”, którą odrzucał kolonializm białych. Doktryna ta wykształciła się w 1931 roku we Francji, dzięki działalności Antylczyków: Rene Menil i Etienne Lero. Ponieważ zrodziła się we Francji, największą aktywność osiągnęła w byłych koloniach francuskich. Negritude głosiła rasistowskie hasła wobec kolonizatorów oraz rezygnację ze zjednoczenia się cywilizacji afrykańskiej z innymi cywilizacjami. Zakładała wyższość kultury nad polityką. Kolonializm francuski zrównano z wojną, mającą na celu zlikwidowanie afrykańskiej kultury. Jednym z ważniejszych przedstawicieli tej koncepcji był Leopold Sedar Senghor. Wychodząc z założenia, iż kolonializm to stan wojny, Senghor wysunął tezę, że w tym stanie występuje jakaś tendencja narodowowyzwoleńcza, która dzięki eskalacji ma szansę zwalczyć kolonializm.

Kolejna doktryna to nacjonalizm afrykański. Zakładał równość wszystkich ras oraz prawo do samostanowienia narodów. Występował przeciwko kolonializmowi i rasizmowi. W rzeczywistości nacjonalizm afrykański dążył do uzyskania niepodległości politycznej. Jednak po osiągnięciu niepodległości przez państwa afrykańskie, nacjonalizm afrykański okazał się nie dość wystarczający, aby w wyniku dekolonizacji, przemiany w Afryce mogły się zrealizować. Odczuwalny był brak doktryny, która ukierunkowałaby rozwój społeczno-ekonomiczny oraz sformułowałaby wymiar niepodległości.

Trzecia koncepcja to panafrykanizm. Jest zbieżną doktryną do negritude, lecz wykształciła się w państwach, będących byłymi koloniami brytyjskimi, w przeciwieństwie do negritude powstałej na terenach byłych kolonii francuskich. Po raz pierwszy terminu tego użył w 1900 roku Sylwester Williams, w odpowiedzi na kolonializm . William Burghardt du Bois zdefiniował panafrykanizm. Uznał, że panafrykanizm wraz z nacjonalizmem afrykańskim powinien stanowić nieodzowną całość, co będzie przesłanką lokalnych niezależnych federacji, które w przyszłości przekształcą się w stany zjednoczone Afryki. Innymi słowy, panafrykanizm jest ściśle związany z nacjonalizmem afrykańskim, a jego bezwarunkowym dążeniem jest całkowite zjednoczenie kontynentu. Panafrykanizm stanowi ruch kolektywny narodów Afryki, walczących o wyzwolenie polityczne i społeczne. Jednak panafrykanizm nie jest pozytywnie odbierany przez większość państw afrykańskich, gdyż po latach zniewolenia i wysiłkach na rzecz uzyskania niepodległości, słabsze państw boją się dominacji silniejszych na kontynencie .

W następstwie tych trzech doktryn, wykształciły się różne odmiany socjalizmów afrykańskich. W wyniku dekolonizacji, Afrykanie odczuli zapotrzebowanie na ruchy społeczne oraz chęć na zdobywanie wiedzy. Wielu liderów afrykańskich uznało socjalizm, za koncepcję mogącą przezwyciężyć zacofanie kraju, za środek, dzięki któremu państwo może istnieć i rozwijać się. Należy dodać, iż ideologia socjalizmu była różnie interpretowana przez przywódców. Kraje afrykańskie, obserwując wzrost rozwoju państw socjalistycznych i widząc ogromne powodzenie socjalizmu oraz mocarstwowość ZSRR, skłoniły się ku socjalizmowi. Ponadto afrykańskie zwyczaje plemienne i małe rozwarstwienie klasowe wśród społeczeństw Afryki, wpłynęły na wybór socjalizmu. Socjalizm afrykański oznacza działania mające na celu zlikwidowanie zacofania oraz ugruntowanie niepodległości państwowej, czego skutkiem byłby wzrost gospodarczy, rozwiązanie palących kwestii politycznych oraz zwiększenie dobrobytu. Poniżej zostaną przedstawione i scharakteryzowane niektóre socjalizmy afrykańskie, wykształcone po procesie dekolonizacji i będące jego wypadkową.

Jako pierwszym przedstawionym przykładem jest socjalizm Leopolda Sedara Senghora. Ten prezydent Senegalu jako jeden z pierwszych, głosił zasady socjalizmu afrykańskiego. Ideologię negritude powiązał z socjalizmem afrykańskim. Senghor głosił, że socjalizm daje szansę na powstanie narodu, podejmuje badanie i technikę w sferze politycznej, ekonomicznej, społecznej i kulturowej, aby dążyć do uspołecznienia. Nawoływał do całkowitego zniesienia klasyfikacji na społeczeństwa rozwinięte i nierozwinięte. Wysunął tezę, że Senegal to państwo, w którym nie istnieje rozróżnienie na stan wyższy a klasę robotniczą, występują grupy zawodowo-techniczne, nie ma kapitalistów, ponieważ nie ma kapitału. Postulował istnienie dominującej partii politycznej oraz planowanie gospodarcze. Sedara w swoich twierdzeniach koncentrował się na humanizmie i inności afrykańskiej cywilizacji, brakowało natomiast projektu działania i reform wewnętrznych. Wpłynęło to negatywnie na sytuację wewnętrzną Senegalu, gdyż stał się on idealnym terenem wyzysku, pozostającym w układzie neokolonialnym, w aspekcie ekonomicznym i politycznym z Francją .

Następna doktryna socjalizmu była powiązana z panafrykanizmem i wykreowała się w Ghanie przez prezydenta Kwame Nkrumaha. Ideologię tą przedstawił 20 kwietnia 1961 roku. Zwano ją „nkrumahizmem”, bądź „personalizmem”. Kwame Nkrumah zwykł był ją nazywać „konscjentyzmem”, ponieważ miała stanowić koncepcję filozoficzno-ideologiczną. Nkrumahizm zawierał zbliżone hasła do socjalizmu Senghora. Nkrumah głosił ideę „osobowości afrykańskiej”, która charakterystyczna była dla ludności Afryki, a zupełnie odmienna od ludności pozaafrykańskich. Uznał, że socjalizm afrykański ma na celu rozwój gospodarczy kraju za pomocą ludności, co za tym idzie rozwój oświaty, opieki socjalnej i służby zdrowia, a środki produkcji powinny stanowić własność społeczną. W takim wypadku socjalizm to najkrótsza droga do dobrobytu. Konscjentyzm miał za zadanie wchłonąć i zaadoptować wszystkie pierwiastki wywodzące się z kultury zachodniej, muzułmańskiej, chrześcijańskiej, aby były adekwatne dla osobowości afrykańskiej . Jego celem było wzmocnienie pozycji Ghany pod względem politycznym i gospodarczym. Ponadto miał zjednoczyć Afrykę w walce o wolność. Wiodącym dogmatem konscjentyzmu był egalitaryzm, kontrastujący z kolonializmem i neokolonializmem. Według Nkrumaha, antykolonializm, antyimperializm, antyneokolonializm i planowanie gospodarcze, stanowiły wypadkową konieczności historycznej. Po zamachu stanu i obaleniu Kwame Nkrumaha, Ghana odbiegła od koncepcji socjalizmu afrykańskiego .

Trzecia koncepcja to „socjalizm chłopski”, który zrodził się w Gwinei i jej teoretykiem był Ahmed Sekou Toure. Socjalizm ten opierał się na plemiennej własności wiejskiej. Gwinea obrała niekapitalistyczną drogę rozwoju w celu zbudowania społeczeństwa socjalistycznego. Socjalizm gwinejski zakładał dążenie do postępu i przeciwstawienie się imperializmowi i neokolonializmowi. Współpraca powinna opierać się na równości i obopólnym szacunku, a niepodległe państwa afrykańskie mogą walczyć w duchu antyimperializmu o rewolucyjne zmiany na kontynencie. Natomiast jeżeli chodzi o samą Gwineę, musi ona samodzielnie uporać się z problemami natury społecznej i gospodarczej. Pomoc zagraniczna widziana jest jako uzupełnienie w rozwoju państwa, a nie jako podstawa. Socjalizm gwinejski głosił współpracę Gwinei z innymi krajami kontynentu oraz promował starania na rzecz zorganizowania wspólnego rynku afrykańskiego, wspólnego banku i waluty. Zakładał przeobrażenie rolnictwa w gospodarkę towarową, walkę z siłami kontrrewolucyjnymi, m.in.: biurokracją, drobnomieszczaństwem oraz dygnitarzami partyjnymi i państwowymi. Pomimo tylu patetycznie brzmiących haseł, socjalizm chłopski opiewał na wielu błędnych założeniach. Za duża uwaga skupiała się wokół problemów politycznych, lekceważąc tym samym problemy natury społecznej i ekonomicznej .

Kolejna ideologia socjalizmu afrykańskiego wykształciła się w Tanzanii i jej głównym ideologiem był Julius Kambarage Nyerere. Wygłosił on 1962 roku koncepcję socjalizmu zwaną „ujamaa”. Tanzania, tak jak Gwinea obrała niekapitalistyczną drogę rozwoju społeczno - ekonomicznego. Nyerere wysunął postulat, iż rzeczywisty socjalizm to afrykański socjalizm plemienny, natomiast europejski socjalizm opiera się na walce klas, które w Afryce nie istnieją. Ujamaa, czyli Rozszerzona Rodzina Afrykańska, stanowi meritum socjalizmu afrykańskiego. „Afrykański socjalizm demokratyczny” inaczej „tradycyjny socjalizm plemienny” ma za zadanie kwestionowanie klas społecznych na kontynencie. Po odbyciu wizyty w Chińskiej Republice Ludowej, Nyerere dokonał zmian w swojej ideologii. Uznał, że socjalizm w Tanzanii winny opierać się na: poleganiu na samym sobie, dyscyplinie i organizacji, oszczędności i skromności oraz świadomości mas ludowych. Z czasem taka wersja socjalizmu nie przyjęła się w Tanzanii, w następstwie czego Nyerere skłonił się ku socjalizmowi naukowemu. Wysunął założenia, iż każdy człowiek jest równy i jest częścią narodu, każdy ma prawo do udziału w rządzeniu państwem, państwo jest odpowiedzialne za stopień rozwoju ekonomicznego narodu, a surowce naturalne kraju są wspólną własnością obywateli. Socjalizm ukształtowany w Tanzanii, bywa zwany socjalizmem zdrowego rozsądku .

W Afryce socjalizm wykształcił się w wielu państwach, poza wyżej scharakteryzowanymi, można wymienić: socjalizm naukowy Mariena Ngouabi w Republice Konga, socjalizm Mohammeda Siada Barre w Somalii, socjalizm etiopski Mengystu Hajle Marjama, socjalizm naukowy Samory Moise Machela w Mozambiku, a także angolski socjalizm Agostina Neto. Jednak socjalizmy te posiadają zestawienie pierwiastków występujących w czterech wyżej opisanych ideologiach, stąd niekoniecznym jest ich dalsza charakteryzacja. Warto zaznaczyć wspólne elementy cechujące socjalizmy afrykańskie, mianowicie: ekonomiczne, społeczne i socjalistyczne ukierunkowanie doktryny, ideologiczna orientacja socjalizmu na wartości afrykańskie lub europejsko-marksistowskie, bądź niemarksistowskie oraz element praktyczny, oznaczający uzależnienie doktryny od potrzeb społeczeństwa. Ważnym elementem charakteryzującym socjalizm jest kult jednostki, który w systemach socjalizmów afrykańskich miał nadrzędne znaczenie w przeciwieństwie do europejskiego socjalizmu, w którym lud był znaczący, tak w Afryce socjalizm opierał się o koncepcje przywódców, którzy sprawowali rządy dyktatorskie.

stomatolog wrocław kancelaria prawna